Urinoir etiquette: dit zijn de ongeschreven regels bij het mannentoilet
Plasangst, keuzestress en regels: Sanitairwinkel brengt het gedrag bij urinoirs in kaart.
Van restaurants en evenemententerreinen tot bioscopen en tankstations: urinoirs maken al decennialang deel uit van het openbare toiletaanbod. Toch bestaan er geen officiële regels voor het gebruik ervan, alleen een ongeschreven etiquette. Zo vindt bijvoorbeeld 82,5% van de mannen telefoongebruik een absolute no go.
Sanitairwinkel onderzoekt hoe mannen omgaan met urinoirs in de openbare ruimte. Wat vinden we normaal? Wat juist niet? In samenwerking met onderzoeksbureau Panel Inzicht werden 800 mannen bevraagd over wat zij zien als sociaal wenselijk gedrag bij het urinoir.
In het kort: dit zijn de ongeschreven regels
Hoe gedraag je je bij de het urinoir? Zo’n 86% van de mannen vindt dat er ongeschreven regels zijn. Als je zelf ook ooit bij een rij urinoirs hebt gestaan, snap je vast waarom. Want waar ga je staan, waar kijk je en is je telefoon erbij pakken eigenlijk oké? Veel mannen volgen de 'urinoir etiquette’ automatisch, maar we hebben het er eigenlijk nooit écht over. Tijd om dat wel te doen! Maar hoe gedraag je je eigenlijk bij zo’n mannen wc? Welk gedrag is oké en wat is echt not done?
Ga liever niet naast iemand staan
Naast elkaar staan bij het urinoir, dat doen we liever niet. Ruim driekwart van de mannen vindt het zelfs een ongeschreven regel om het te vermijden. Bijna één op de vijf ondervraagden vindt zelfs dat je nóóit naast iemand mag staan bij het urinoir, zelfs als het niet anders kan. Zij kiezen liever een hokje of wachten tot er een ander plekje vrijkomt.
Funfact: Bij jongvolwassenen is deze ‘urinoir-etiquette’ nóg sterker: bijna 90% van de 18- tot 34-jarigen vindt dat je liever niet direct naast iemand anders moet gaan staan aan het urinoir.
Smalltalk is not done
Een gezellige kletspraat tijdens het plassen? Ook dit is absoluut niet de bedoeling. Bijna één op de drie mannen vindt zelfs totale stilte de norm. Zelfs een vriendelijke ‘hallo’ is voor hen uit den boze.
Funfact: jongvolwassenen vinden het twee keer zo vaak een regel dat je alleen met bekenden een praatje maakt dan 65-plussers. Als het gaat om een smalltalk met een vreemde zijn het juist de 65-plussers die dat vaker prima vinden dan de jongvolwassenen urinoir-bezoekers.
Je telefoon hou je in je zak
Ook voor het gebruik van je telefoon gelden ongeschreven regels: 82,5% van de mannen vindt dat je je telefoon in je zak moet laten tijdens het plassen.
Funfact: jongvolwassenen blijken een stuk minder principieel als het gaat om telefoongebruik. Bijna 17% van hen vindt dat het gebruiken van je telefoon zelfs tijdens het plassen gewoon prima is. Onder 65-plussers ligt dat getal slechts op 3,1%.
Vermijd oogcontact
Wat mannen ook liever niet doen: oogcontact maken. De meerderheid vindt dat je elkaar simpelweg niet aankijkt, behalve misschien een heel kort knikje bij binnenkomst of vertrek.
Funfact: ook bij dit onderwerp lijken de jongste en oudste groepen urinoir bezoekers het niet helemaal eens te zijn. Waar slechts zo’n 13% van de 65-plussers vindt dat je helemaal geen oogcontact hoort te maken ligt dat voor jongvolwassenen op ruim 23%.
Neem je tijd, maar niet te veel
Er bestaan zelfs ongeschreven regels over de tijd die je mag nemen bij het urinoir. Ruim vier op de vijf mannen vindt het een regel om op een ‘normaal’ tot snel tempo te plassen. Slechts 12,5% is van mening dat een urinoir bezoek op het dooie gemakje kan.
Funfact: vergeleken met introverte mensen geven extraverte mensen 38% vaker aan dat hier geen strenge regels gelden: plassen mag op het dooie gemak.
Welke plek kies jij?
Vaak kun je bij een openbaar urinoir kiezen uit meerdere plekken. Hoe bewust ben jij bezig met waar je gaat staan? Ook dit is meegenomen in het onderzoek.
Meeste mannen kiezen hun plek bewust
De meeste mannen letten bewust op waar ze gaan staan. Bijna 7 op de 10 doen dit zelfs vaak of altijd. Naarmate mannen ouder worden, vinden ze de plek waarop ze gaan staan minder belangrijk. Waar 78,8% van de jongvolwassenen (bijna) altijd bewust kiest, is dat onder 65-plussers slechts 62,1%.
Heeft je persoonlijkheid dan nog invloed op de keuze? Daar lijkt het wel op. Waar 21,2% van de extraverte mannen het heel belangrijk vindt om een plek zonder plas-buurman te kiezen is dat voor introverte mannen bijna 39%.
Een schaakspel bij het urinoir
We zijn dus vaak bewust bezig met waar we gaan staan. Maar hoe ziet dat er in de praktijk precies uit? In de volgende afbeeldingen laten we je zien voor welke urinoirs mannen kiezen in verschillende situaties.
Je loopt een toiletgebouw met vier urinoirs binnen en er staat al één persoon te plassen. In de bovenstaande situatie kiest ruim driekwart van de mannen voor urinoir nummer drie. Dat bevestigt de ongeschreven regel dat we liever niet direct naast anderen staan.
Een lastig scenario voor de man: twee van de vier urinoirs zijn bezet en je moet wel direct naast iemand staan. Toch lijkt het voor de meesten een makkelijke keuze: hier kiest namelijk 88,5% voor urinoir nummer twee. Op die manier voorkom je namelijk dat je tussen twee andere mannen in komt te staan.
Ook in de bovenstaande situatie, waarbij alle urinoirs vrij zijn, gelden nog altijd ongeschreven regels. Zo blijkt dat bijna 80% van de mannen kiest voor een urinoir aan een van de zijkanten, met een kleine voorkeur (45,3%) voor de linker zijkant. Mannen lijken daarbij een stap vooruit te denken: door voor een hoek te kiezen kunnen de twee volgende bezoekers ook nog plassen zonder dat ze direct naast iemand te hoeven staan.
Schaakmat! In deze situatie is er een sterke voorkeur voor urinoir twee: 87,1% kiest deze om zo niet naast iemand anders te hoeven staan. Toch kiest zo’n één op de acht mannen in deze situatie voor een knus plekje direct naast de buurman.
Urinoirs blijven voor veel mannen ongemakkelijk
Vind jij het soms ongemakkelijk om te plassen bij een urinoir? Dan ben je lang niet de enige. 78,5% van alle mannen vindt het namelijk weleens ongemakkelijk bij deze plasbakken. Voor bijna 66% van de mannen is dat zelfs een reden geweest om een urinoir helemaal te vermijden.
Toch vindt niet iedereen het even ongemakkelijk om te plassen bij een urinoir. Zo blijkt dat naarmate we ouder worden dat ongemak steeds minder vaak voorkomt. Waar ruim driekwart van de jongvolwassen mannen het vaak of zelfs altijd ongemakkelijk vindt bij zo’n wandtoilet, is dit bij ouderen voor slechts zo’n 11% het geval.
Dit vinden we de meest ongemakkelijke urinoir situaties
Wat maakt onze tijd bij het urinoir dan zo ongemakkelijk? Dit zijn de situaties die we als het minst prettig ervaren:
De gevolgen van ons ongemak
Zodra het gevoel van ongemak ons bekruipt, kan dat soms vervelende gevolgen hebben. Zo duurt het bij 36% van de mannen langer voordat ze kunnen beginnen met plassen als ze zich ongemakkelijk voelen. Voor 16,4% van de mannen lukt het zelfs helemaal niet meer. Voor jongvolwassenen ligt dat getal zelfs op 27%.
Daarnaast doen veel mannen hun best om sneller weg te zijn als ze zich ongemakkelijk voelen. Ook hier gaat het dan vooral om de jongste groep. Waar slechts zo’n 10% van de 65-plussers zich laat opjagen bij een gevoel van ongemak, ligt dat getal ruim drie keer zo hoog bij de jongvolwassen urinoir-bezoekers.
Dit zou helpen het minder ongemakkelijk te maken
Gelukkig valt er wel wat aan te doen, geeft ruim 9 op de 10 mannen aan. In de volgende diagram zie je wat mannen helpt om minder ongemak te voelen bij het urinoir:
Een drankje versoepelt de ongeschreven regels
Minder regels en meer gezelligheid: na een paar drankjes nemen we de regels bij het urinoir wat minder nauw. Naast dat 22,3% van de mannen na een aantal drankjes meer de tijd neemt bij het urinoir geeft ruim één op de vijf mannen aan sneller een praatje te maken na het drinken van alcohol.
Ook die belangrijke regel dat we niet onnodig naast elkaar gaan staan lijkt wat te versoepelen. Bijna 19% doet dat namelijk sneller na wat drankjes.
Over dit onderzoek
Het onderzoek over urinoir etiquette is in opdracht van Sanitairwinkel uitgevoerd door Panel Inzicht, in het najaar van 2025, onder 800 Nederlandse mannen. Respondenten zijn verdeeld in leeftijdscategorieën 18-34 (jongvolwassenen), 35-49, 50-64 en 65-plussers. De resultaten zijn representatief voor de Nederlandse mannen op leeftijd en opleidingsniveau.